Raz na zawsze załatwiła pewne ważne sprawy w Ameryce. Dzięki niej znikła groźba rozpadu Stanów Zjednoczonych. Nie było już wątpliwości, jakie państwo jest dominującą siłą na półkuli zachodniej.

Wojna secesyjna przypieczętowała również zwycięstwo demokracji na tym olbrzymim obszarze, rozciągającym się między Atlantykiem i Pacyfikiem oraz między Meksykiem a Kanadą. Według słów Lincolna - miały tu panować "rządy ludu, sprawowane przez lud i dla ludu".

Formalne prawo stanów do wystąpienia z Unii federalnej znikło na zawsze w roku 1865. Wyższość władzy federalnej nad władzami poszczególnych stanów nie podlegała już dyskusji.

W wyniku wojny przestało istnieć niewolnictwo. Najpierw zostało zakazane proklamacją prezydencką w roku 1863 na okupowanych przez wojska Unii terenach Południa, a potem zniesione całkowicie na obszarze połączonych na nowo Stanów Zjednoczonych przez XIII Poprawkę Konstytucji (31 stycznia 1865 roku).

Wojna ukształtowała niemal współczesny wizerunek prezydenta jako przywódcy, od którego naród oczekuje kierownictwa w sytuacji kryzysowej.

Wojna secesyjna doprowadziła do ustalenia się w amerykańskim życiu politycznym systemu dwupartyjnego, istniejącego do dziś. Partia republikańska i demokratyczna, które były najpoważniejszymi konkurentami w wyborach 1860 roku, wymieniały się odtąd u sterów władzy. Po wojnie domowej dominacja tych dwóch partii była dla Amerykanów sprawą oczywistą. Jeszcze dzisiaj tradycyjnie demokratyczne stany to przede wszystkim stany południowe, a zapleczem republikanów jest północ.

Wojna dla młodej amerykańskiej demokracji była ogniową próbą, którą demokracja nie tylko wytrzymała, ale nawet w jej rezultacie zakorzeniła się i okrzepła.

Wojna była drugą rewolucją amerykańską. Przekształciła struktury społeczne Stanów Zjednoczonych. Wyzwoliła około 4 milionów Murzynów. Przekreśliła ogromną dotąd rolę wielkich właścicieli ziemskich – plantatorów. Zwiększyła znaczenie burżuazji przemysłowej. Udział mas ludowych w tej wojnie nadał jej zarazem charakter rewolucji burżuazyjno-demokratycznej.

Udział Murzynów w wojnie obalił mit o ich niedołęstwie. Działania wojenne, w których brali udział przekonały, że mogą być sprawnymi i odważnymi żołnierzami walczącymi na pierwszej linii frontu.

Po wyniszczającej wojnie Unia nie miała dość sił, aby angażować się w sprawy poza amerykańskie. Powrócono do doktryny Jamesa Monroego (z 1823 roku) i zasady zawartej w haśle: "Ameryka dla Amerykanów". Nie chciano mieszać się do spraw europejskich i oczekiwano wzajemności, myśląc zwłaszcza o Meksyku i szalejącej tam wojnie

Była także jedną z pierwszych wojen ideologicznych, w których zwycięstwo w sensie militarnym, pociągało za sobą zmianą istniejącego systemu wartości w każdym wymiarze życia jednostek i grup społecznych.

Zmiany w przemyśle wywołane wojną przyspieszyły tworzenie się związków zawodowych.

Brak rąk do pracy w czasie wojny spowodował wzrost zatrudnienia kobiet na roli, w przemyśle i handlu oraz w dziedzinach, gdzie dotąd pracowali tylko mężczyźni.

Kongres uchwalił tzw. Morrill Land Grant Act, który przyznawał dużą pomoc federalną dla tworzących się szkół rolniczych w formie nadań znacznych obszarów gruntu. Niektóre z tych szkół rozwinęły się i następnie przekształciły się w wyższe uczelnie i uniwersytety.